2009-08-25 01:02:28
Negen huu hairtsagand aalz8 tsoh niileed bugd 8 shirhegiig barij hiijee. Hereb hairtsag dahi amitnii holuudiig toolbol 54 bn .hairtsagt hedn aalz8 tsohbaisan be Íýãýí õ¿¿ õàéðöàãàíä ààëç öîõ íèéëýý á¿ãä 8 øèðõãèéã áàðüæ ?.
2009-07-14 14:24:04
Ìîíãîëûí íîìûí ñàíãèéí óëàìæëàë íü ìîíãîë÷óóäûí íîì õýâëýëèéí ¿¿ñýë õºãæèëòýé ñàëøã¿é õîëáîîòîé áºãººä ãýðèéí íîìûí ñàíãààñ ýõòýé þì.
Ëÿî óëñûí ýõ àäãèéã òýìäýãëýñýí øàñòèð”-ò Õÿòàíû ¿åèéí ñóðâàëæèëò ñýõýýòí¿¿ä õóâèéí íîìûí ñàíòàé, òýíä õÿòàí, ñàìãàðäè íàíõèàä, ñîëîíãîñ õýëýýð áè÷ñýí îëîí ìÿíãàí íîì áàéñíûã äóðäñàí íü ìîíãîë÷óóäûí íîìûí ñàíãèéí òàëààð îäîîãîîð ìýäýãäýæ áàéãàà àíõíû ìýäýý þì.
Ýíý á¿õýí íü ìîíãîë÷óóä ýðòíýýñ íààø íîìûã õàéðëàí õàìãààëæ, íàíäèãíàí õàäãàëàõ íýí òýðã¿¿íèé ýíãèéí àðãà õýëáýðèéã îëæ ìýäñýí, õóâèéí íîìûí àðâèí öóãëóóëãûí ýõëýë áàéñàí áàéíà.
Ìîíãîë÷óóä í¿¿äëèéí àìüäðàëòàéãàà çîõèöñîí íîìûã òýýâýðëýæ 纺õºä áàò áºõ ìîäîí õàâòàñ, ñóðàí ¿äýýñ, áàãëàà áîîäîë õýðýãëýæ áàéñàí íü ñóäðûã ãóëçéëàõã¿é 纺âºðëºõºä çîðèóëàãäñàí áàéæýý.
Ýðò ¿åýñ Ìîíãîëûí àðä ò¿ìíèé ãýðèéí íîìûí ñàíä “Ñóíäóéí æ¿ä”, ”Àëòàíãýðýë”, Äîðæçîäîâ” çýðýã äóíä áàðûí ñóäðààñ ãàäíà ìàëûí ºâ÷èí ýìãýãèéã èëààðøóóëàõ, ò¿¿íèé äîòîð òýìýýíèé áà áîòãîíû äàëëàãàíû ñóäàð, àäóóíû øèíæèéí ñóäàð, õîíü çýðýã áîã ìàëûí ñóäàð çýðýã ºâºð ñóäðûí òîâ÷èëñîí ñóäðûã èõýâ÷èëýí õàäãàëæ, ººðñíºº òºäèéã¿é íîì áè÷èã ñàéí ìýääýã õ¿ì¿¿ñýýð óíøóóëàí çàñàë, äàëëàãà àâàõóóëäàã çàíøèëòàé áàéñàí áàéíà.
Ìîíãîë àéë á¿ðèéí õîéìîðò ñóäàð íîì áóðõàí òàõèëûí õàìò ºðººñòýé áàéäàã, ò¿¿íèéãýý ¿ðãýëæ ñàëõè îðóóëàõ (äýëãýæ á¿ðýí áîëîí òîâ÷èîëñîí õýëáýðýýð áàéíãà óíøèõ) áàéíãûí çàíøèëòàé, èäýý áóäààíû äýýæèéã ºðãºæ, çóë õ¿æ áàðüäàã, ¿ð õ¿¿õýääýý ºì÷ áîëãîí óëàìæëèëäàã ñàéõàí óëàìæëàëòàé. ”Æèøýý íü Öýöýí õàí àéìãèéí ìàë÷èí àðä Ãàëñàíïóíöàãèéí Ãî÷îî, Ñàéí íî¸í õàí àéìãèéí ¯éçýí âàíãèéí õîøóóíû áàíäèäà Öýâýëâàí÷èãäîðæ, ìºí àéìãèéí Öýöýí ÷èí âàíãèéí õîøóóíû áàíäèäàà õîøóóíû áè÷ýý÷ Áýãç, ìºí àéìãèéí ×èí ñ¿æèãò íîìóí õàí õóòàãò ãýæ àëäàðøñàí Æàìüÿíãàðàâ Öýäýíáàëæèð, Öýöýí õàí àéìãèéí Æîíîí âàíãèéí õîøóóíû Áàëäàíöýðýí çýðýã ìîíãîë, õÿòàä, ò¿âä, ìàíæ, ñàíñêðèò õýëíèé îëîí òîîíû íîì á¿õèé ãýðèéí íîìûí ñàíòàé õ¿ì¿¿ñ ìîíãîëä áàéñàí áàéíà.4
̺í Õàëõûí Ò¿øýýò õàí, Ñýöýí õàí àéìãèéí õóðö âàí, Çàÿ áàíäèä Ëóâñàíïýðýíëýé íàðûí íîìûí ñàí, Òºâ人ñ Áîãäûí íîìûí áàãøààð çàëàãäàæ èðñýí õýìýýõ ¨íçîí õàìáûí (Ëóâñàíõàéäàâ) íîìûí ñàí, Ãîâèéí äîãøèí õóòàãò Äàíçàíðàâæàà, Ñàéí íî¸í õàí àéìãèéí äàé÷èí âàíãèéí õîøóóíû Äàíäàð àãðàìáà, ìºí àéìãèéí äàé÷èí áýéñèéí õîøóóíû ãàâæ Äàìäèí, Ñýöýí õàí àéìãèéí Æîíîí âàíãèéí õîøóóíû ãàâæ Áàëäàíöýðýí íàðûí íîìûí ñàíä îëîí ìÿíãàí íîì õàäãàëàãäàæ áàéæýý. Ò¿øýýò õàíû íîìûí ñàíä ãýõýä ë ãîë òºëºâ ìîíãîë ¿íýò õîâîð íîì áàéñíû äîòîð Àâòàé ñàéí õààíû ¿åèéí ãàð áè÷ìýë íîì îëîí áàéñàí ìýäýý áèé.5
Äàðõàí ÷èí âàí Ïóíöàãöýðýí õóâèéí íîìûí ñàíãààñàà ìîíãîë, ìàíæ, õÿòàä áè÷ãýýðõ õî¸ð ìÿíãààä äýâòðèéã 1225 îíä Ñóäàð áè÷ãèéí õ¿ðýýëýíä ºðãºí áàðüæ áàéæýý. Áè÷ýý÷ Ò¿ìýíáàÿð çóó ãàðóé áîòü õóó÷íû íîì á¿õèé ãýðèéí íîìûí ñàíòàé áàéâ.
̺í íèëýýä ýðòíèéä îðîõîîð ìýäýý áîë XIV çóóíû ýðäýìòýí Áèðîçàíàøèðèéã 1331 îíä ÿë îíîîí öààçààð àâ÷, õºðºíãèéã õóðààõàä ò¿¿íèé ãýðýýñ Ìîíãîë, Õÿòàä, Ñàìãàðäè, Òºâä, Óéãóð ìÿíãà èë¿¿ íîì ãàðñàí òóõàé ìýäýýã ýðäýìòýí Ö.Äàìäèíñ¿ðýí òýìäýãëýñýí íü6 ãýðèéí íîìûí ñàíãèéí òàëààðõ îäîîãîîð ìýäýãäýæ áóé õàìãèéí ýðòíèé, îëîí íýð òºðëèéí öóãëóëãàä îðîõ áàðèìò ãýæ ¿çýæ áàéíà.
Íîì ñóäðûã çºâõºí ýðäýìòýí ìýðãýä, õààä íî¸ä, ëàì õóâðàãóóä öóãëóóëààä çîãñîõã¿é, áè÷èã ¿ñýãòýé æèðèéí àðä èðãýä ñîíèðõîí óíøèæ, öóãëóóëæ äýýäëýí õàäãàëñààð èðñýí íü ýä¿¿ãýýãèéí ìîíãîë óëñûí íîìûí íîìûí ôîíäûã õîâîð, ãàíö õóâüòàé ýõ ñóðâàëæààð áàÿæóóëàõàä ÷óõàë ÷ õîëáîãäëîî ºãñºí ãýæ ¿çýæ áîëíî.
Óëñûí ÷àíàðòàé, õààä íî¸äûí áîëîí îðäíû äýðãýäýõ íîìûí ôîíä, óëìààð ñ¿ì õèéäèéí äýðãýäýõ íîìûí áàÿëàã õóðèìòëàë íèéãìèéí äîòîð áîëñîí ýëäýâ äàéí ñàìóóíû õºëä ¿ðýãäýõ àþóë òóëãàðñàí îëîí îëîí öàã ¿åä íîìä õàéðòàé õóâü õ¿ì¿¿ñ íóóöëàí õàäãàëæ öóãëóóëñààð áàéñàí þì. ¯¿íèé ¿íäñýí äýýð õóâèéí íîìûí ñàíãèéí öóãëóóëãà èõýýð ºññºí áºãººä ¿¿íèéã ãýð÷ëýõ íýãýí áðèìò áîë òýð ¿åèéí õóâèéí íîìûí öóãëóóëãûí òàìãà òýìäýã îëíîîð áóé áîëñîí ÿâäàë ãýæ ¿çýæ áîëíî.
ͺ㺺 òàëààð XX çóóí ãàðàõàä øàøíû íîì ñóäðûã “õóó÷íû þì”, “ôåîäàëûí ¿ëäýãäýë” ãýõ ìýò ¿çëýýð îëîí ìÿíãàí ñóäàð íîìûã øàòààõ, óñòãàõ àþóë í¿¿ðëýõýä ìºí ë íîìä õàéðòàé õ¿ì¿¿ñ õàä àãóéíä íóóöëàí õàäãàëæ áèäíèé ¿åä óëàìæëàãäñàí ò¿¿õòýé.
Îð÷èí ¿åèéí íîìûí ñàíãèéí ¿¿ñýë õºãæèë ÷ õóâèéí íîìûí ñàíãèéí öóãëóóëãààñ ýõëýëòýé áºãººä ¿¿íèé æèøýýíä 1921 îíä áàéãóóëàãäñàí îäîîãèéí ÌÓ¯ÍÑ-ûí ôîíäûí ýõ ñóóðü áîëîõ 2000 íîì ìºí.
"Гэрийн номын сан" цааш унших »
"Гэрийн номын сан" цааш унших »
2009-01-13 10:35:59
Ном бол мэдлэг, мэдээллийг түгээж хадгалдаг, бүх нийтээр хамтран эзэмшиж болдог оюуны үнэт зүйл юм. Ном нь бидний өнгөрсөн болон өнөөгийн нийгэм түүхийн дурсамж, оюуны соёлын хөгжлийг нийлэг байдлаар бидний үед уламжлан авч ирснээр Монгол үндэстний цаг цагийн түүх соёлыг илтгэн харуулсан асар их гайхамшигт бялаг билээ.
Цаасан дээрх үг нь хүний оюун санааг тэлдэг хэрэгсэл бөгөөд зуун зууны туршид хуримтлуулсан соёл нь өөрөө номын сан оршин хөгжих нийгэм түүхийн нөхцлийг бүрэлдүүлж арвин их нөөцийг бий болгосон.
Номын сан нь янз бүрийн нийгэмд, тухайн улс орны хөгжлөөс шалтгаалан янз бүрийн түүхэн цаг үед хөгжиж ирсэн байдаг. Номын сан нь мэдээллийн төв, сургалтын үйл ажиллагааг дэмжих түшиц газар, уншигчдад шинжлэх ухааны тодорхой чиглэлээр мэдлэг боловсролоо дээшлүүлэх, өргөн хүрээтэй хүмүүнлэгийн боловсрол эзэмших, мэдээлэл, арга зүйн үйлчилгээ үзүүлэх, чөлөөт цагийг зөв боловсон өнгөрөөх, хувь хүнийг төлөвшүүлэн хүмүүжүүлэх, шинэ шинэ чадварлаг боловсон хүчин бэлтгэгдэн гарахад нийгэмд хамгийн гол бөгөөд чухал үүрэг гүйцэтгэдэг.
Номын сангийн хамгийн чухал бас нэг үүрэг бол үндэстний бахархал болсон ном хэвлэлийг хадгалах, хамгаалах явдал юм.
Манай дэлхийн хаана ч ном хэвлэдэг оньсон техник гараагүй байсан цагт эртний дорно дахинд, түүний дотор Монголд бичсэн номоо хувилан олшруулах дөт дөхөм нэгэн арга боловсруулсан нь модонд үсгийн хэв сийлж нэг номыг олон дардасаар гарган авах аргыг олсон явдал байлаа. Тийм ч учраас монголчуудын ном хадгаламж, номыг нэг дор цуглуулан унших ажил нилээд эртнээс уламжлалтай гэж үздэг. Монголчуудын ном хэвлэх уламжлалт арга ухаан техник технологи тэдгээрийн нэр томьёо зэрэг нь одоо бидний үед мартагдахад хүрээд байна.
"Ном хэмээг ч нь ..." цааш унших »
"Ном хэмээг ч нь ..." цааш унших »
(Нийт: 3)
